Dieta cukrzycowa – nazwa określająca zalecenia dietetyczne, które stanowią integralną, podstawową część leczenia wszystkich osób chorych na cukrzycę.

Ogólne zasady

• na stężenie glukozy we krwi wpływa nie tylko ilość węglowodanów, ale również ich rodzaj. Dlatego konieczne jest monitorowanie ilości i jakości węglowodanów w diecie, wskazane jest obliczanie wskaźnika glikemicznego lub obciążenia glikemicznego.
• aktualnie nie zaleca się stosowania diet ubogowęglowodanowych (poniżej 130 g na dobę)
• wszystkim osobom z nadwagą (BMI powyżej 25) zaleca się ograniczenie spożycia kalorii celem zmniejszenia masy ciała
• podstawową metodą zmniejszania masy ciała w cukrzycy są zmiany stylu życia polegające na obniżeniu podaży kalorii i zwiększenie wysiłku fizycznego w taki sposób, aby tygodniowa utrata masy ciała wynosiła około 1 kg, z tym że osoby stosujące dietę ubogokaloryczną powinny dostarczać organizmowi co najmniej 1000-1200 kilokalorii w przypadku kobiet i 1200-1600 kcal w przypadku mężczyzn.

Zalecenia szczegółowe

Węglowodany

• 45-50% wartości energetycznej diety powinny stanowić węglowodany
• szczególnie zalecane węglowodany: pełne ziarna zbóż, warzywa, owoce, mleko o obniżonej zawartości tłuszczu
• bilans węglowodanów powinien opierać się na ich zawartości w produktach spożywczych a nie na produktach z których pochodzą
• wskazane jest zastąpienie sacharozy węglowodanami innego pochodzenia
• substancje sztucznie słodzące (słodziki np. aspartam mogą być stosowane tylko w dawkach zalecanych przez producentów)
• zawartość włókien pokarmowych powinna wynosić 20-35 g na dobę
• chorzy leczeni stałymi dawkami insuliny powinny każdego dnia spożywać podobną ilość węglowodanów

Tłuszcze

• 30-35% dobowego zapotrzebowania energetycznego powinny stanowić tłuszcze
• mniej niż 10% wartości energetycznej diety powinny stanowić tłuszcze nasycone, w przypadku poziomu cholesterolu LDL powyżej 100 mg% (2,6 mmol/l) ilość ta powinna być ograniczona poniżej 7%
• zawartość cholesterolu w diecie powinna wynosić poniżej 300 mg na dobę, chyba że poziom cholesterolu przekracza 100 mg% (2,6 mmol/l) – wówczas ilość spożywanego cholesterolu należy ograniczyć do 200 mg na dobę
• aby ograniczać poziom cholesterolu w diecie i co za tym idzie stężenie cholesterolu LDL, należy zwiększać spożycie tłuszczów jednonienasyconych
• należy ograniczyć stosowanie izomerów trans kwasów tłuszczowych

Białka

• 15-20% dobowego zapotrzebowania energetycznego powinny stanowić białka
• stosunek białka zwierzęcego do roślinnego powinien wynosić 50%:50%
• u chorych niewyrównaną cukrzycą zapotrzebowanie na białko ulega zwiększeniu, nie należy jednak przekraczać poziomu 20% zapotrzebowania energetycznego

Witaminy i mikroelementy

• nie ma aktualnie dowodów wskazujących na korzyści suplementacji witamin i mikroelementów jako składników diety (wyjątek ciąża – obowiązuje suplementacja kwasu foliowego).

Alkohol

• spożycie do 20 g (przez kobiety) i 30 g (mężczyźni) alkoholu na dobę nie musi prowadzić do pogorszenia wyrównania cukrzycy, jednakże celem zmniejszenia ryzyka hipoglikemii alkohol powinien być spożywany z posiłkami.

Źródło: Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.